Już niedługo czytelnicy będą mogli sięgnąć po książkę „Rogoźnik. Dzieje wsi od jej początków do współczesności (1234–2026)”. To obszerne opracowanie historii miejscowości, przygotowane z myślą o obchodach 800-lecia pierwszych wzmianek o Rogoźniku. Monografia łączy badania historyczne i geograficzne z opisem lokalnej kultury, codziennego życia mieszkańców i przemian, które ukształtowały współczesną wieś.
Publikację otwiera rozdział Karola Witkowskiego poświęcony środowisku geograficznemu Rogoźnika. Autor przedstawia położenie miejscowości, krajobraz i warunki przyrodnicze — między innymi ukształtowanie terenu, sieć potoków, gleby, klimat, roślinność i świat zwierząt. Ten opis pomaga zrozumieć, jak otoczenie wpływało na życie mieszkańców i rozwój osady.
Najdawniejsze dzieje Rogoźnika, do 1770 roku, opracował Zdzisław Noga. Na podstawie zachowanych źródeł przybliża początki osadnictwa na Podhalu, dzieje wsi i jej mieszkańców oraz przemiany, które zachodziły na tym terenie w kolejnych wiekach.
Kolejny rozdział, autorstwa Konrada Meusa, obejmuje okres od końca XVIII wieku do wybuchu II wojny światowej. Wykorzystując materiały z polskich i zagranicznych archiwów, autor opisuje czasy zaborów, I wojny światowej oraz pierwszych lat niepodległości. Dokumenty pozwalają odtworzyć zarówno ważne wydarzenia, jak i codzienne sprawy lokalnej społeczności.
Konrad Kołodziejczyk przygląda się historii Rogoźnika przez pryzmat rodzin. Analizując księgi metrykalne z XVIII i XIX wieku, bada między innymi małżeństwa, liczbę dzieci i długość życia mieszkańców. Dzięki temu czytelnik może zobaczyć, jak wyglądało życie rodzinne i jak zmieniała się społeczność wsi na przestrzeni pokoleń.
Lata II wojny światowej opisał Piotr Sadowski w rozdziale „Rogoźnik w latach II wojny światowej (1939–1945)”. Przedstawił przygotowania wojenne na Podhalu i kampanię 1939 roku, a następnie życie wsi pod okupacją niemiecką. Pisze między innymi o niemieckich represjach i polityce wobec górali, funkcjonowaniu szkoły i straży pożarnej, wojennej gospodarce i stratach mieszkańców. Omawia także przymusowe wywózki do pracy oraz konspirację i oddziały partyzanckie.
Ważnym dopełnieniem historycznych rozdziałów jest opracowanie Stanisławy Trebuni-Staszel o zwyczajach i obrzędach mieszkańców. Autorka przybliża tradycyjną kulturę Rogoźnika i lokalne dziedzictwo, korzystając również z wypowiedzi mieszkańców. Dzięki temu w książce obok badań i archiwalnych zapisów wybrzmiewa pamięć ludzi związanych z miejscowością.
Ostatnia część monografii opisuje rozwój Rogoźnika od 1989 roku. Kazimierz Zubek przedstawia inwestycje i zmiany infrastrukturalne, a także inicjatywy podejmowane na rzecz mieszkańców i lokalnej wspólnoty. W rozdziale opisano między innymi gazyfikację, modernizację dróg i oświetlenia, rozwój obiektów publicznych oraz działania na rzecz bezpieczeństwa i życia społecznego. Autor zna te wydarzenia także z własnego doświadczenia — był radnym Gminy Nowy Targ w latach 1992–2002, a od 2007 roku pełni funkcję sołtysa Rogoźnika. Przygotował również wprowadzenie do publikacji.
Monografia jest pracą zbiorową. Jej autorami są prof. dr hab. Zdzisław Noga, dr Karol Witkowski, dr hab. Konrad Meus, dr Konrad Kołodziejczyk, dr Piotr Sadowski oraz prof. dr hab. Stanisława Trebunia-Staszel. Ich różne specjalizacje pozwoliły opowiedzieć o Rogoźniku z wielu perspektyw — przez pryzmat środowiska, źródeł historycznych, rodzin, doświadczeń wojennych i lokalnej kultury.
W powstanie książki włączyli się również mieszkańcy, dzieląc się wspomnieniami, fotografiami, dokumentami i pamiątkami rodzinnymi. We wprowadzeniu Kazimierz Zubek dziękuje im za pomoc, a także instytucjom i organizacjom wspierającym wydanie publikacji: Gminie Nowy Targ, Radzie Sołeckiej Rogoźnika, Stowarzyszeniu Rozwoju Wsi Rogoźnik oraz Klubowi Parafii św. Andrzeja Boboli Rogoźnik–Stare Bystre w Chicago.
Dla mieszkańców monografia będzie okazją do odnalezienia w historii śladów własnych rodzin i wspomnień. Pozostałym czytelnikom pozwoli lepiej poznać Rogoźnik oraz dzieje tej części Podhala. To opowieść o ludziach, ich codziennym życiu, pracy, tradycjach i wspólnych doświadczeniach — o tym, jak kolejne pokolenia tworzyły swoją małą ojczyznę.
Szczegóły dotyczące premiery i dostępności książki zostaną podane w późniejszym terminie.
