Rozpoczął się remont zabytkowej kapliczki w Rogoźniku. Obiekt odzyska dawny blask.

To jeden z tych niewielkich obiektów, które na stałe wpisały się w krajobraz miejscowości i pamięć jej mieszkańców. Zabytkowa kapliczka domkowa pw. Matki Bożej Ludźmierskiej w Rogoźniku przechodzi właśnie kompleksowe prace konserwatorskie. Remont ma nie tylko poprawić jej stan techniczny, ale przede wszystkim przywrócić jej historyczny charakter.

Kapliczka znajduje się obok budynku nr 50 i pochodzi z IV ćwierci XIX wieku. Jest wpisana do Gminnej Ewidencji Zabytków pod numerem 394/1191. Choć niewielka, stanowi ważny element lokalnego dziedzictwa. Przez dziesięciolecia była świadkiem zmian zachodzących w Rogoźniku, a jej wygląd i wyposażenie zachowały ślady kolejnych etapów historii obiektu. Dzisiaj kapliczka wymagała już jednak zdecydowanej interwencji konserwatorskiej. Problemem stał się przede wszystkim zły stan techniczny murów, związany z ich zawilgoceniem. Przeprowadzone rozpoznanie wykazało, że wilgoć podciągała kapilarnie ściany nawet na wysokość około 1,8 metra. W efekcie dochodziło do odspajania tynków i warstw pobiały, pojawiały się także pęknięcia i inne uszkodzenia. Kapliczka została wzniesiona z łamanego kamienia, a następnie otynkowana i bielona. Jej bryłę przykrywa czterospadowy dach, który pierwotnie był kryty gontem. Na szczycie znajduje się ozdobny, kuty metalowy krzyż. Wewnątrz zachował się natomiast drewniany, polichromowany ołtarz z figurą Matki Bożej Ludźmierskiej. Zachowana dokumentacja fotograficzna pozwala odtworzyć część wcześniejszego wyglądu obiektu. Pierwotne tynki były nieregularnie gładzone i bielone, natomiast dach pokrywał gont. W latach 70. XX wieku, kiedy stan kapliczki był już niezadowalający, przeprowadzono remont. Wówczas gont zastąpiono blachą, naprawiono tynki, a we wnętrzu wykonano betonową posadzkę. Betonowa opaska pojawiła się również wokół budynku. Rozwiązania, które w swoim czasie miały zabezpieczyć obiekt i przedłużyć jego trwałość, z perspektywy dzisiejszej konserwacji okazały się jednak niewystarczające. Szczególnie problematyczne stało się zawilgocenie murów. Dlatego obecne prace nie ograniczają się do odświeżenia elewacji. Ich najważniejszym celem jest usunięcie przyczyn niszczenia kapliczki.    Pierwszy etap konserwacji został zaplanowany przede wszystkim jako prace zabezpieczające i budowlano-konserwatorskie. W pierwszej kolejności przewidziano usunięcie betonowej posadzki wewnątrz kapliczki oraz betonowych opasek znajdujących się przy murach. Następnie wykonywane są etapowe wykopy przy ścianach, oczyszczenie i dezynfekcja murów oraz naprawa kamiennego wątku. Kolejnym krokiem jest wykonanie zabezpieczeń przeciwwilgociowych i opaski drenażowej. Zmieni się również posadzka. Betonowa wylewka zostanie zastąpiona nawierzchnią z nieregularnych kamieni magmowych o rustykalnych krawędziach. Rozwiązanie to ma nie tylko poprawić wygląd wnętrza, ale również lepiej odpowiadać charakterowi historycznego obiektu.                                                                                            Kolejnym zadaniem będzie uporządkowanie ścian. Zwietrzałe i spulchnione tynki zostaną usunięte, a w ich miejsce pojawią się nowe tynki renowacyjne. Elewacja zostanie zabezpieczona farbą wapienną lub mineralną, nawiązującą do tradycyjnej pobiały. Tak zaplanowane prace pokazują, że konserwacja zabytku nie polega jedynie na jego „odmalowaniu”. Najpierw trzeba zatrzymać procesy, które przez lata powodowały jego niszczenie, a dopiero później odtwarzać kolejne elementy wyglądu.

Jedną z najbardziej widocznych zmian będzie dach. Dokumentacja konserwatorska wskazuje, że pierwotnie kapliczka była kryta gontem. Dlatego planowany jest powrót do tego tradycyjnego rozwiązania. Nowe pokrycie ma zostać wykonane z gontu modrzewiowego, układanego podwójnie, na tzw. dubel. Dzięki temu dach ma nawiązywać do historycznego wyglądu kapliczki, a jednocześnie zapewnić odpowiednie zabezpieczenie przed warunkami atmosferycznymi. Konserwacji zostaną poddane także drewniane elementy architektoniczne – belki, kroksztyny i podbitka. Prace obejmą również metalowy krzyż wieńczący kapliczkę. Zostanie on oczyszczony z korozji i starych powłok, a następnie odpowiednio zabezpieczony.          Zmieni się także wejście. Obecna bramka z prętów żebrowanych jest elementem wtórnym, pochodzącym z okresu powojennego. Zostanie zastąpiona ażurową bramką, której forma będzie nawiązywać do XIX-wiecznego charakteru kapliczki. Najcenniejszym elementem wyposażenia kapliczki jest drewniany, polichromowany ołtarz wraz z figurą Matki Bożej Ludźmierskiej. To właśnie jego konserwacja będzie jednym z najważniejszych zadań kolejnego etapu prac. Stan zachowania ołtarza jest zróżnicowany. Na przestrzeni lat był on wielokrotnie przemalowywany. Jego drewniana konstrukcja jest miejscami osłabiona, widoczne są pęknięcia, szczeliny, odpryski farby i uszkodzenia mechaniczne. Konserwacja będzie wymagała demontażu ołtarza i przewiezienia go do pracowni. Tam zostanie dokładnie oczyszczony i przebadany. Konserwatorzy zajmą się między innymi wzmocnieniem konstrukcji drewnianej, usunięciem późniejszych przemalowań, uzupełnieniem ubytków oraz konserwacją i scaleniem warstwy malarskiej. Ostateczna koncepcja kolorystyczna zostanie ustalona po wykonaniu badań stratygraficznych. To właśnie podczas takich badań może okazać się, jak wyglądały wcześniejsze warstwy malarskie i jakie rozwiązania kolorystyczne zastosowano pierwotnie. W dokumentacji zwrócono uwagę na ślady wcześniejszej marmoryzacji, które mogą dostarczyć informacji o pierwotnym wyglądzie ołtarza.                                                                                            Ołtarz jest interesującym przykładem niewielkiej ludowej nastawy ołtarzowej z XIX wieku, inspirowanej formami barokowymi i neobarokowymi. Jego zachowanie ma zatem znaczenie nie tylko dla samej kapliczki, ale również dla lokalnego dziedzictwa artystycznego. Prace przy kapliczce nie zakończą się wraz z pierwszym etapem. Ich kontynuację zaplanowano na przyszły rok. Drugi etap będzie koncentrował się przede wszystkim na zabytkowym wyposażeniu oraz elementach, które pozwolą jeszcze mocniej przywrócić obiektowi jego historyczny charakter.  W planach znajduje się między innymi uzupełnienie brakujących elementów snycerskich, konserwacja polichromii oraz – jeśli badania potwierdzą zachowanie ich pozostałości – konserwacja lub rekonstrukcja złoceń. Po zakończeniu prac ołtarz zostanie ponownie zamontowany w kapliczce. W kolejnym etapie przewidziano także prace przy dachu, drewnianych elementach okapu oraz historycznym żelaznym krzyżu. Drewniane elementy zostaną oczyszczone z wtórnych warstw malarskich, poddane dezynsekcji i dezynfekcji, uzupełnione w miejscach ubytków oraz zabezpieczone przed wilgocią. Krzyż po usunięciu korozji zostanie odpowiednio zabezpieczony i pomalowany.

Całość prac ma doprowadzić do możliwie dużego zbliżenia kapliczki do jej pierwotnego wyglądu, przy jednoczesnym zachowaniu autentycznych, historycznych elementów. Nie chodzi więc o stworzenie nowego obiektu, ale o uratowanie tego, co przetrwało, oraz przywrócenie właściwego charakteru elementom zmienionym w późniejszych latach.

Kosztorys pierwszego etapu prac opiewa na 64 925,55 zł brutto. W ramach konkursu „Kapliczki Małopolski_2026” Gmina Nowy Targ otrzymała 11 tys. zł dofinansowania z budżetu Województwa Małopolskiego. Kapliczka w Rogoźniku znalazła się wśród 60 zadań objętych pomocą finansową. Pozostałe koszty konserwacji mają pochodzić ze środków sołectwa Rogoźnik.

Konserwacja kapliczki w Rogoźniku jest więc czymś więcej niż remontem niewielkiego budynku. To próba zachowania fragmentu historii miejscowości – zarówno w jego materialnej formie, jak i w pamięci mieszkańców. Po zakończeniu wszystkich zaplanowanych prac kapliczka ma odzyskać charakter znacznie bliższy temu, który miała przed kolejnymi przebudowami.

Odnowiony ołtarz, gontowy dach, zabezpieczone kamienne mury, odrestaurowany krzyż i drewniane detale mają sprawić, że ten niewielki zabytek ponownie stanie się ważnym i czytelnym elementem krajobrazu Rogoźnika.

 

 

 

 

 

 

 

Udostępnij:

Facebook
Twitter
LinkedIn
WhatsApp
Email

Czytaj również

Przewijanie do góry