Pomnik Niepodległości

Mężczyźni — transport z 28 marca 1942 roku

osób o numerach od 27361 do 27415

24 marca 1942 roku numerami od 27361 do 27415 oznaczono 55 więźniów skierowanych do KL Auschwitz przez Sipo u. SD z więzienia w Tarnowie.

Nie zachowały się żadne dokumenty czy też relacje byłych więźniów, na podstawie których byłoby możliwe poznanie szczegółów dotyczących okoliczności przybycia tego transportu, przyjęcia do obozu, przebiegu kwarantanny, umieszczenia więźniów w blokach mieszkalnych czy przydziału do komand roboczych.

Wiadomo jedynie, że 13 spośród nowo przywiezionych mężczyzn było narodowości żydowskiej. Wszyscy oni zginęli w KL Auschwitz. Ogółem, na pewno 41 więźniów z niniejszego transportu poniosło śmierć w obozie oświęcimskim. Jednak nie sposób ustalić bliższych okoliczności w jakich nastąpiły ich zgony. Wśród tych, którzy zginęli, byli m.in.: Władysław Słowik (nr 27389), aresztowany w rodzinnej Szczawnicy za przeprowadzanie ludzi przez granicę ze Słowacją, oraz ksiądz katolicki Franciszek Staszałek (nr 27402), proboszcz z Tęgoborza (nowosądeckie), który zginął w Auschwitz 18 maja 1942 roku. W omawianej grupie znalazło się także dwóch działaczy Konfederacji Tatrzańskiej — Augustyn Suski (nr 27399) oraz Leopold Bednarczyk (nr 27362). Pierwszy z wymienionych urodził się 8 listopada 1907 roku w Szaflarach. Ukończył gimnazjum w Nowym Targu, był też absolwentem Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 1934-1939 pracował jako wykładowca i wychowawca na uniwersytetach ludowych w Michałówce i Różynie na Wołyniu. Był także działaczem Związku Młodzieży Wiejskiej. Po klęsce wrześniowej usiłował przedostać się do Generalnego Gubernatorstwa, lecz został zatrzymany 3 maja 1940 roku przez Niemców i zesłany na roboty przymusowe w Sudety. Podczas drugiej próby ucieczki stamtąd dotarł w rejon Szaflar, gdzie go ujęto i osadzono w więzieniu w Cieszynie. Do rodzinnej miejscowości powrócił 15 maja 1941 roku i zaangażował się w działalność konspiracyjną. W początkach czerwca 1941 roku zainicjował utworzenie Konfederacji Tatrzańskiej, której celem była walka z Niemcami oraz zwolennikami tzw. Gorallenvolku. A. Suski pełnił funkcję naczelnika tej organizacji. 30 stycznia 1942 roku został wydany w ręce Gestapo przez konfidenta, który zdołał przeniknąć w szeregi Konfederacji. Po brutalnych przesłuchaniach w Zakopanem i Tarnowie trafił do KL Auschwitz, gdzie zginął. Jego los podzielił Leopold Bednarczyk, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego, lekarz, syn posła na Sejm z ramienia PSL Piast, działacz Związku Podhalan.

Nie zdołano ustalić danych personalnych więźnia oznaczonego numerem obozowym 27413.

Niektórzy z więźniów omawianej grupy zostali z czasem przeniesieni do innych obozów koncentracyjnych. 3 osoby trafiły do KL Mauthausen. Paweł Bielakiewicz (nr 27364) przybył do tego obozu 12 sierpnia 1943 roku i doczekał tam wyzwolenia. Natomiast w transporcie skierowanym do KL Mauthausen 9 czerwca roku znaleźli się: Piotr Dymko (nr 27368) i Marian Wilkosz (nr 27375). Obaj ponieśli tam śmierć. Ksiądz Tadeusz Gaik (nr 27369) wyjechał 3 czerwca 1942 roku do KL Dachau, wraz z dużą grupą polskich duchownych. W dzień później przeniesiono do KL Gross-Rosen Jana Wolka (nr 27377), który następnie był też więźniem KL Flossenbürg. Dnia 12 marca 1943 roku do KL Buchenwald wywiezieni zostali Władysław Skorupski (nr 27388) oraz Emil Wacyk (nr 27415). Drugi z wymienionych przeżył pobyt w obozach. 28 października 1944 roku do KL Leitmeritz, filii Flossenbürga, trafił Henryk Urbański (nr 27412).

W zbiorach archiwalnych Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu znajduje się ankieta dotycząca losów Pawła Cynka (nr 27365). Wynika z niej, że więzień ten przeżył wojnę i zmarł w 1971 roku we Francji. Wyzwolenia doczekał też Marian Suchecki (nr 27398), lecz nie są znane bliżej jego losy obozowe.

Wojciech Płosa